Βρίσκεστε στο: Κεντρική σελίδα Το έργο της Κατάλογος τραγουδιών Η Αροαφνού
Ακούστε
Στίχοι
’Πού την ’πού πάνω γειτονιάν, ’πού την ’πού πάνω τέλεια
έσει τρεις κόρες όμορφες τζαι ψιλοτραουδούσιν,
η μια ψιλά, η μια χοντρά τζ’ οι τσάμπρες1 αδονούσιν2.
Η τρίτη η καλλύττερη εφύτεψεν πιπέριν.
Ετέρκασεν αφέντης μας τζαι πάει καθημέρη.
Που τ’ άκουσεν η ρήαινα αρκώθην3 τζ’ εθυμώθην.
Ευτύς εμπόγραψεν χαρτίν με χωριστό μελάνιν4,
σάζει5 το, συνορκιάζει6 το, πέμπει το στο Τζοιλάνιν7.
Πκιάννουν τ’ οι Τζοιλανιώτισσες στην Ροδαμνούν τζαι πάσιν.
– Άνου να πάμεν, Ροδαμνού, τζ’ η ρήαινα σε θέλει.
– Ίντα με θέλ’ η ρήαινα, ίντα ντο θέλημά ντης;
Αν με ζητά για πόλεμον να πκιάσω τ’ άρματά μου,
αν με ζητά για τον χορόν να πκιάσω τα μαντίλια.
– Άνου να πάμεν, Ροδαμνού, τζαι γοιόν τζ’ αν θέλεις λάμνε8.
Έμπην έσσω τζ’ εφόρησεν ρούχα της φορησιάς της,
μηδέ κοντά μηδέ μακριά, ίσια της ελιτζιάς της.
’Π’ αππέσσω φόρησεν γρουσά, ’π’ αππέξω κρυσταλλένια
τζαι καζακκάν ολόγρυσον τζ’ εσσέπασέν τα τέλεια,
τζαι μήλον εις το σέριν της, τζαι παίζει το, τζαι πάει.
Όσον τζ’ εκοντοέφτασεν στης ρήαινας τα σπίθκια,
στέκεται δκιαλοΐζεται πώς να την σαιρετήσει.
– Τζαι να της πω βέρκα λεγνή, βέρκα λεγνή λυΐζει,
άτ’ ας την σαιρετήσουμεν γοιόν πρέπει, γοιόν αξίζει.
Γεια σου τραντάφυλλον του Μά’ τζ’ άσπρον μου βουρτουλλίσιν9.
Που την θωρεί η ρήαινα αρκώθην τζ’ εθυμώθην,
τζ’ αρπάσσει την ’πού τα μαλλιά, χαμαί την σαρουππίζει10.
– Τζ’ άησ’ με ρήαινα χρυσή, τζυρά καλωσυνάτη,
να βάλω μιαν φωνή μιτσιάν τζαι μιαν φωνή μεάλην.
– Τζαι βάλε μιαν τζαι βάλε δκυό τζαι βάλε ώσπου να σπάσεις,
ο ρήας μόν’ τζ’ εν ’δά χαμαί νά ’ρτει να σε ’ποσπάσει11.
Τζαι βάλλει μια φωνήν μιτσιά τζαι μιαν φωνή μεάλην,
βάλλει τζαι μιαν μιαλλύττερην όσον τζ’ αν εδυνάστην,
τζαι το θρονίν του βασιλιά εσείστην τζ’ ελυΐστην.
– Κάπου αστράφτει τζαι βροντά, κάπου χαλάζιν ρίφκει.
– Μηδέ στράφτει μηδέ βροντά μηδέ χαλάζιν ρίφκει,
μόνον τα σέρν’ η ρήαινα, την Ροδαμνούν σκοτώννει.
– Τζαι φέρτε μου τον μαύρον μου, τον πετροκαταλύτην,
απού μασά τα σίερα τζαι πίνει τον Αφρίτην12.
Τζαι φέρνουν του τον μαύρον του, τον πετροκαταλύτην,
απού μασά τα σίερα τζαι πίνει τον Αφρίτην.
Περούνιν ’εν εγύρεψεν σαν ήτουν μαθημένος,
ππηά13 καβαλλιτζεύκει του σαν νέφος αρκωμένον.
Ώστη να πει έσετε γειαν έκοψεν σίλλια μίλλια,
τωρά ξαναδιπλάζει τον στης ρήαινας τα σπίθκια.
– Έλ’ άννοιξέ μου ρήαινα, Σαρατζηνοί με τρέχουν.
– Έπαρ’ μου λλίην ’πομονήν, όσσον πολλήν μιαν ώραν,
έχω γεναίκαν στο σελλίν14 να την ’πολευτερώσω.
– Αν εν γεναίκα στο σελλίν τζαι γεια σου τζαι χαρά σου,
ειδεμή τζ’ εν η Ροδαμνού, να πα’ η τζεφαλιά σου.
Έμπην έσσω τζ’ εγύρισεν τα πάνω τζαι τα κάτω
τζαι ηύρεν την Αροαμνούν σφαμένην σκοτωμένην.
Έσσυψεν τζαι εφίλησεν δκυο σείλη κουρελλένα
τζαι κατωθκιόν τα σέρκα της απού ’τουν σταυρωμένα.
Τζαι τζείνος που το έφκαλεν σαν ποιητής λοάται,
τζείνης πρέπει μακάριση τζ’ εμένεν το σπολλάτιν15.
1τσάμπρες: αίθουσες
2αδονούσιν: δονούνται, αντηχούν
3αρκώθην: εξαγριώθηκε
4με χωριστό μελάνιν: στις περισσότερες παραλλαγές, «γλήορις το βουλλώνει»
5σάζει το: το διπλώνει
6συνορκιάζει: σφραγίζει
7Τζοιλάνιν: κωμόπολη της επαρχίας Λεμεσού, το Κοιλάνι
8λάμνε: πήγαινε
9βουρτουλλίσιν: μενεξές
10σαρουππίζει: σέρνει κατά γης
11να σε ’ποσπάσει: να σε ελευθερώσει
12Αφρίτης: ο Ευφράτης ποταμός
13ππηά: πηδάει
14σελλίν: ξύλινο κάθισμα, όπου γεννούσαν οι επίτοκες
15σπολλάτιν: μπράβο, ευχαριστώ (εις πολλά έτη)
Η απόδοση βασίζεται σε τραγούδι δημοσιευμένο στο Ξενοφών Φαρμακίδης, Κύπρια Έπη, Λευκωσία 1926, σ. 93-96.
Σχόλια
Το πολυαγαπημένο στην Κύπρο τραγούδι της Αροδαφνούσας, όπως υποστηρίζουν πολλοί μελετητές, απηχεί πραγματικά γεγονότα που αναφέρονται στο Χρονικό του Λεοντίου Μαχαιρά, και οι ήρωες του είναι πρόσωπα ιστορικά: ο ρήγας του τραγουδιού είναι ο ένδοξος και παράφορος βασιλιάς της Κύπρου Πέτρος Α΄ Λουζινιάν (1358-1369) και ρήγαινα η δυναμική κι αδίστακτη σύζυγός του Ελεονόρα της Αραγώνας. Ανάμεσα στις πολλές ερωτοδουλειές του βασιλικού ζευγαριού, η εκδικητική μανία της βασίλισσας απέναντι στην ερωμένη του Πέτρου Ιωάννα ντ’ Αλεμά, την οποία βασάνισε και φυλάκισε, θεωρείται πως έγινε θρύλος και τραγουδήθηκε με τη μορφή της παραλογής, αφού πρώτα η ερωμένη αρχόντισσα μετατράπηκε σε Αροδαφνούσα, που συμβόλιζε στη φαντασία του λαού τους υποταγμένους χωρικούς που υπέφεραν από την εξουσία των αρχόντων. Μιράντα Τερζοπούλου (2008)
Πληροφορίες καταγραφής
Ηχογραφήθηκε σε στούντιο το 2006.
Σχόλια Μελών
Κάντε ένα σχόλιο
Δείτε επίσης


Τραγούδι
Τέσσερα τζιαι τέσσερα

Τραγούδι
Τέσσερα τσαι τέσσερα

Τραγούδι
Ένας κοντός κοντούτσικος (Σκιάθος)

Τραγούδι
Όλα τα κάστρα τα είδα

Τραγούδι
Η Βγενούλα

Τραγούδι
Η Ευγενούλα η μοσχονιά

Τραγούδι
Κάτω σην Άσπρην Θάλασσαν

Τραγούδι
Κάτω στο γιαλό

Τραγούδι
Μια λυγερή τραγούδησε

Τραγούδι
Ξημέρωσε η ανατολή

Τραγούδι
Πραματευτής κατέβαινε

Τραγούδι
Τ' Αϊ-Γιωργιού τη βραδινή

Τραγούδι
Της Άρτας το γεφύρι
